«ΔΗΜΟΤΗΣ» (Πειραιάς 4/1/88)

ΚΡΙΤΙΚΗ

ΜΑΝΑ ΜΕ Τ’ ΑΡΩΜΑ

Ποίηματα

Νίκου Ανώγη

Συναρπαστική, ρομαντική κι ονειροφάνταχτη η νέα ποιητική συλλογή του συνάδελφου Νίκου Ανώγη αντιπρόεδρου της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών με τον τίτλο «Μάνα με τ’ άρωμα μιλάς και τη σιωπή».

Πολυσύνθετος και πολυποίκιλος ο λόγος του σε καθηλώνει από την αρχή ως το τέλος αφήνοντας τις πιο τρυφερές εντυπώσεις ειδικά το πρώτο ποίημά του για τη μάνα και όλα τ’ άλλα συνέχεια γεμάτα γλυκειά νοσταλγία και ψυχική άνεση μέσα στο πάγωμα των καιρών και την πεζότητα του πολυτάραχου βίου.

Επάξια έχει πολυτιμηθεί εδώ και στο εξωτερικό για το έργο του με διακρίσεις και βραβεύσεις για τα οποία και μεις τον συγχαίρουμε από καρδιάς και του ευχόμαστε ο καινούριος χρόνος να του δώσει υγεία και νέες επιτυχίες .

ΑΝ. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ

Λογοτέχνης – ποιητής, Τεχνοκριτικός

 

ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ (27/4/87)

λυρισμός. Δεν είναι στα νεοελληνικά γράμματα, η πρώτη νίκη, που νικάει, τούτο το καιρό, με το «Νικήσας νίκην πρώτην» - 8ο βιβλίο του – ο λογοτέχνης Νίκος Ανώγης (Νίκος Μέγας). Ότι μας έδωσε ως τώρα στηρίζεται σε μια υψηλής στάθμης γραφή, ένα ασυγκράτητο, γερό ταλέντο.

Λυρισμός και γλαφυρότητα, βουτιά σε καταστάσεις, γεγονότα και χαρακτήρες, περιγραφικότητα, ανθρωπιά και φιλοσοφικότητα χαρακτηρίζουν κι αυτή τη συλλογή των διηγημάτων του Ανώγη, τυλιγμένα απ’ τα αχνά της Θεσσαλικής γης, μάνας του (Καρδιτσιώτη) συγγραφέα.

Το βιβλίο, που έχει αποσπάσει ευνοϊκότατες κριτικές, παρουσιάστηκε τις προάλλες, σε ευρύ κύκλο πνευματικών ανθρώπων, στο «Χολιντέϊ Ιν».

 

ΘΕΣΣΑΛΙΩΤΗΣ (26 Απριλίου 1987)

Παρουσιάστηκε σε λαμπρή δεξίωση το νέο βιβλίο του κ. Ν. Ανώγη:

«Νικήσας Νίκην Πρώτην»

Ο γνωστός συμπατριώτης μας και εκλεκτός συνεργάτης μας Λογοτέχνης κ. Νίκος Ανώγης (Μέγας), αντιπρόεδρος της Ε.Ε. Λογοτεχνών κλπ, και η σύζυγός του κ. Μαίρη Ανώγη δέχτηκαν τους φίλους τους σε μια ευχάριστη δεξίωση κοκταίηλ στις 2 Απριλίου σε κεντρικό αθηναϊκό ξενοδοχείο. Παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων: οι αρχιμανδρίτες λογοτέχνες κ.κ. Τιμόθεος Κιλίφης και Φιλάρετος Βιτάλης, ο μορφωτικός ακόλουθος της Ρουμανικής πρεσβείας κ. Ion Gregori και η σύζυγός του, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Α. Σταθόπουλος, ο πρόεδρος των Καρδιτσιωτών. Τάκης Κουσαής, ο πρόεδρος των Ανωγιτών κ. Βας. Κυριαζής, ο κ. Γ. Πουρνάρας, άλλοι πρόεδροι και εκπρόσωποι εκπολιτιστικών συλλόγων, εκλεκτοί λογοτέχνες, δημοσιογράφοι, φίλοι και συγγενείς του ζεύγους, ποιητές και ποιήτριες κλπ, που λάμπρυναν με την παρουσία τους την εκδήλωση.

Ο πλούσιος μπουφές, όμορφα στολισμένος από ποικιλία μεζέδων και εδεσμάτων, ικανοποίησε απόλυτα όλους. Το πολιτισμένο περιβάλλον και η φιλική και ευχάριστη ατμόσφαιρα που δημιούργησε το ζεύγος εντυπωσίασαν.

Προηγήθηκε μικρή προσφώνηση από τον κ. Ανώγη που γιόρταζε την έκδοση του 8ου βιβλίου του, με τίτλο «ΝΙΚΗΣΑΣ ΝΙΚΗΝ ΠΡΩΤΗΝ», διηγήματα (εκδ. 1987).

Αποσπάσματα από το βιβλίο και για το πλούσιο ποιητικό-λογοτεχνικό έργο του Νίκου Ανώγη μίλησαν οι λογοτέχνες-ποιητές, δ. Μαριάννα Βλάχου, Γ. Πετρόπουλος, Τάκης Παπαπαναγιώτου και την εκδήλωση έκλεισε ο παν. Αρχιμανδρίτης κ. Τιμ. Κιλίφης που τόνισε χαρακτηριστικά πως ο Ν. Α. Μ., είναι ένας φτασμένος λογοτέχνης, ένας αναζητητής της αλήθειας που ακολουθεί το σωστό δρόμο στη ζωή και τη λογοτεχνία.

Επίσης στη δεξίωση απαγγέλθηκαν με μεγάλη επιτυχία ποιήματα από την θαυμάσια λογοτέχνιδα κα Τζένη Παπαϊωάννου, την υπέροχη Θεσσαλή ποιήτρια Σοφαδίτισσα κ. Χριστίνα Αγρογιάννη και την ευαίσθητη Καρδιτσιώτισσα ποιήτρια κ. Αλεξάνδρα Βάκρου.

Εμείς δεν έχουμε παρά να προσθέσουμε τα θερμά μας συγχαρητήρια.

 

ΝΕΟΣ ΑΓΩΝΑΣ

«ΜΑΡΟΚΟ»

(Οδοιπορικό και εντυπώσεις)

του ΝΙΚΟΥ ΑΝΩΓΗ

Το ταξιδιωτικό βιβλίο, παίρνει ιδιαίτερη αξία στα χρόνια μας. Φυσικά, τούτο οφείλεται και στην φανταστική ευκολία με την οποία γίνονται σήμερα οι μετακινήσεις των ανθρώπων, από χώρα σε χώρα κι από ήπειρο σε ήπειρο.

Έτσι, οι ταξιδιογράφοι, ταξιδεύοντας σε κόσμους μακρινούς θησαυρίζουν τις γνώσεις τους, τις εικόνες και τις προσωπικές τους εντυπώσεις και τις προσφέρουν και σε μας, που δεν έχουμε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουμε ένα ταξίδι, ευχάριστο, μορφωτικό και χρήσιμο.

Μια τέτοια λογοτεχνική προσφορά, σημαντικότατη, αποτελεί το νέο εκδοθέν οδοιπορικό βιβλίο «ΜΑΡΟΚΟ» του Νίκου Ανώγη.

Στο επιβλητικό και καλοτυπωμένο αυτό βιβλίο του Νίκου Ανώγη, φιλολογικό ψευδώνυμο του Νίκου Μέγα, συναντούμε ένα πλήθος προσωπικών εντυπώσεων του συγγραφέα με πολυάριθμα αρχαιολογικά τουριστικά, πολιτιστικά και ιστορικοκοινωνικά δεδομένα, με αριστουργηματικές εικόνες (μνημείων, τόπων, εκδηλώσεων) με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να προχωρεί βαθιά στη ζωή και στο πνεύμα του Μαρόκου, που παρουσιάζει το βιβλίο. Ο ξεχωριστός και πολυδύναμος Νίκος Ανώγης περισσότερο από τη φύση και τη τέχνη, του ασιατικού αυτού χώρου, προσέχει τον άνθρωπο που τον κατοικεί.

Στα κεφάλαια του βιβλίου του όπου κυριαρχεί η σαφήνεια και η εκφραστική λιτότητα, βλέπουμε ολόκληρο το πρόσωπο του Μαρόκου (εντυπώσεις, εικόνες, ήθη και έθιμα) από τη ζωή, τις πόλεις, την ύπαιθρο, την ιστορία και τον πολιτισμό των ανθρώπων του. Και δεν τα βλέπουμε μόνον, αλλά νιώθουμε και την ψυχή των ανθρώπων αυτών.

Έτσι ο συγγραφέας πετυχαίνει να φθάσει εκεί που θέλει: στις καρδιές μας. Κατορθώνει να συγκινήσει όλους όσους θα διαβάσουν το βιβλίο του αυτό, γιατί είναι γραμμένο με μεγάλη Τέχνη. Περιέχει μια πρωτότυπη παρουσίαση των θεμάτων του και μια γοητευτική κατάταξη της ύλης ώστε να ξεχωρίζει σαν έργο μεθοδικό.

Είναι φανερό, ότι οι εντυπώσεις και οι εικόνες που αντίκρισε ο συγγραφέας στο Μαρόκο, τον εξέπληξαν και τον γοήτευσαν πάρα πολύ.

Και τις εντυπώσει αυτές τις αναπαριστά με γνώση και τέχνη απαράμιλλη που οικειώνει τον καθένα μας μαζί του.

Είναι ένα έργο, που δημιουργεί συγκλονιστικά συναισθήματα, είναι ένα βιβλίο που φέρνει στο φως πράξεις και εντυπώσεις γοητευτικές γεμάτες νόημα, αλλά και εικόνες σχεδόν απίστευτης απανθρωπιάς, ψυχικής μικρότητας ή τρέλας.

Τέλος το «ΜΑΡΟΚΟ» του Νίκου Ανώγη, είναι ένα λογοτέχνημα ζωντανό, γοητευτικό, που προσφέρει στον αναγνώστη ένα κείμενο ανόθευτο από σκοπιμότητες και ιδεολογικές αλχημίες.

Διαβάζοντας το βιβλίο αυτό, αναγκαζόμαστε να περιπλανηθούμε (κοντά του) στη γοητεία και το μυστήριο της ασιατικής γης και της ιστορίας του Μαρόκου.

Το βιβλίο «ΜΑΡΟΚΟ» αντιπροσωπεύει προσφορά ανεκτίμητη.

 

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΣΕΛΙΚΗΣ (Επίτιμος αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών)

 

Αθήνα 30/10/83

Αγαπητέ Κύριε Μέγα,

Άξιε και ταπεινέ εργάτη του πανώριου και καρδιοκλέφτη λόγου.

Σας ευχαριστώ για την ευγενική της ψυχής σας καλοσύνη να μου προσφέρετε το αριστουργηματικό σας Οδοιπορικό (ΜΑΡΟΚΟ).

Στο διάβα της ζωής μου διάβασα πολλά οδοιπορικά πολλών συναδέλφων του λόγου, όμως στο τέλος έμενα πάντα ανικανοποίητος με την ψυχή μου να γυρεύει αυτό το κάτι το ξέχωρο που θα την έκανε τρισευτυχισμένη αιχμαλωτίζοντάς την.

Ζητούσα κι εγώ το δύσκολο και το τέλειο. Γύρευα ν’ αντικρύσω το πάθος την ψυχή να ξεπηδάει ακράτητη και ν’ αγκαλιάζει με μια πρωτόγνωρη ζεστασιά και λαχτάρα μια μια τις σελίδες. Κι έτσι ολόγιομη από γνωριμιές ομορφολουλουδιασμένα συναισθήματα, με την καυτερή πεθυμιά να τα σκορπίσει ολόγυρά της κι ακόμη ξωμακρότερα να γίνεται γλυκόλαλο αηδόνι και να την μαγεύει με τα λαλήματά της. Να την σεργιανάει στον περίκαλλο ανθόκηπό της με τόση ακατανίκητη δύναμη που να την κάνει να γυρεύει και να ματαγυρεύει λαχταριστά όλο τ’ αρχήνεμα της στράτας της της ξωτικής να ματακάνει.

Κι είχα την καλότυχη ευτυχία να συναντήσω όλα αυτά και πλειότερα ακόμη στη μαγεμένη στράτα του οδοιπορικού σας.

Η τόσο γλαφυρή ολοζώντανη και αβίαστη αφηγηματικότητά με τις παραστατικές και περίκαλλες εικόνες τις γεμάτες από ψυχάνθρωπη εναλλαγή η λαχτάρα σας να γεφυρώσετε τις τόσο χτυπητές και τόσο βίαια αλληλοσυγκρουόμενες αντιθέσεις, η δύναμη της ψυχής σας να εισχωρεί ως τα τρίσβαθα των βιωμάτων των γνωριμιών και της ψυχοσύνθεσης ενός λαού τόσο διαφοροποιημένου ανταμωτά με την αξιοζήλευτη κι αξιαγάπητη δύναμη της πέννας σας όλα αυτά σφυχταγκάλιαστα σε ένα δροσόπνοο συνταίριασμα έφκιαξαν το οδοιπορικό που περίμενα χρόνια και χρόνια.

Το μορφολούλουδο αυτό του πεζολαογραφικού λόγου που ευωδίασε την ψυχή μου κάνοντάς την αιχμάλωτη για πάντα.

Ένα τέτοιο έργο αξίζει τα ολόθερμα συγχαρητήρια, της ψυχής το ολόζεστο μπράβο και της καρδιάς την αγάπη.

Σας εύχομαι να γνωρίσετε κι άλλες τέτοιες χαρές και επιτυχίες.

  Με εκτίμηση

Κώστας Ζούλας

 

 

Η ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗ

11/12/1996

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΤΟ ΒΑΘΥ ΓΑΛΑΖΙΟ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΝΩΓΗ

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΡΡΑΣ

 

Ένα ακόμη πνευματικό δημιούργημα του κ. Νίκου Ανώγη κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μαυρίδη με τον τίτλο «Βαθύ κόκκινο στο βαθύ Γαλάζιο» μυθιστόρημα, με κεντρικό άξονα τον πόλεμο και την ειρήνη.

Ο Νίκος Ανώγης γνωστός και από άλλες παρουσιάσεις συγκαταλέγεται στους καταξιωμένους ποιητές – λογοτέχνες της Θεσσαλικής παροικίας στην Αθήνα με πλατιά αναγνώριση του έργου του στο εσωτερικό και εξωτερικό και με πολλές διακρίσεις με βραβεία και επαίνους για τη συμμετοχή του, σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς.

Έχει εκδώσει συνολικά δέκα έξι βιβλία (εφτά ποιητικές συλλογές, τρία διηγήματα, δύο μελέτες, ένα δοκίμιο, δυο οδοιπορικά και το τελευταίο της αναφοράς μας, μυθιστόρημα).

Φιλειρηνικός και βαθιά προβληματισμένος από τις αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου και γιομάτος ανησυχίες για την πτώση των αρχών και αξιών και τις αλληλοσυγκρουόμενες καταστάσεις που επικράτησαν σε μια έξαρση των πνευματικών του δυνάμεων εμπνεύστηκε την αγάπη δυο νέων ανθρώπων και δίνοντάς τους μυθιστορηματική διάσταση έμπλεξε το ειδύλλιό τους, το οποίο στηριγμένο στην αγάπη τους, έκτιζε τη δική τους ευτυχία με όνειρα κι ελπίδες για ένα καλύτερο και φωτεινότερο αύριο το οποίο όμως χάθηκε μέσα στη λαίλαπα και τις καταστροφές του πολέμου. Το βαθύ κόκκινο, στο βαθύ γαλάζιο, όπως αναφέρει στον πρόλογο του βιβλίου δεν είναι μια ιστορία με πολιτικά πάθη. Είναι ένα καθαρό αντιπολεμικό έργο που κλείνει μέσα στο γαλάζιο την ειρήνη και την ευτυχία των απλών ανθρώπων και μέσα στο βαθύ κόκκινο όλα τα στοιχεία που το μάχονται.

Μέσα από τις 180 σελίδες του βιβλίου του, αντικαθρεφτίζεται το αντιπολεμικό πνεύμα του συγγραφέα, ο οποίος με τη φιλοσοφική του διάθεση, το λυρισμό της πένας, το γλαφυρό του ύφος και τη γλωσσική αρτιότητα της γραφής του, στέλνει μηνύματα προβληματισμού που κάνουν το έργο του, ευχάριστο και ωφέλιμο.

 

Εφημερίς: «ΝΕΟΙ ΚΑΙΡΟΙ» ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

22/12/96

 

ΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

«ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΤΟ ΒΑΘΥ ΓΑΛΑΖΙΟ

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΝΩΓΗ

Γράφει: ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

 

«Δεν ξεπέρασα τον άνθρωπο. Δεν άγγιξα τον ήρωα. Δεν έφτασα το Θεό. Προσπάθησα για το καλύτερο. Το καλύτερο ποτέ δεν προσεγγίζεται. Δεν ξεπερνιέται. Κάτι πάντα θα υπάρχει. Κάτι παραπάνω. Πιο πάνω. Το άριστο, το τέλειο, το θείο»

Αυτά είναι τα στερνά λόγια του ήρωα, ο επίλογος της ζωής του και η αρχή του θανάτου του. Ο άνθρωπος που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο χωριό του αναζητώντας στα χώματα το ψωμί του, ο απλός βιοπαλαιστής της καθημερινής ζωής, ο ονειροπόλος μικρών αξιών και ιδανικών, ελπίδων και ονείρων και όπου των μεγάλων η δύναμη και το πεπρωμένο των μικρών, του στέρησε οικογένεια, ευτυχία, πλούτη...

Μεγάλες αλήθειες επισημαίνονται στο αξιόλογο μυθιστόρημα του Νίκου Ανώγη, «Βαθύ κόκκινο στο βαθύ γαλάζιο». Αλήθειες διαχρονικές που μαρτυρούν πως πάντα οι κοινωνίες των λαών θ’ αφανίζουν χιλιάδες τέτοιους μάρτυρες, ανώνυμους στ’ όνομα της πατρίδας και των ιδανικών της. Και το τραγικό είναι τούτο. Ότι σε κουρέλια τους μεταβάλλει η ίδια η πατρίδα τους με τον εμφύλιο σπαραγμό τους. Έτσι, πως και σε ποια πατρίδα ν’ αναζητήσεις αυτό που κυνηγάς, αυτό που λέγεται ελευθερία; Πως να οικοδομήσεις την επιτυχία σου και να ονειρευτείς την ευτυχία σου και να προβάλλεις το «εγώ» σου μέσα από μια προέκταση που λέγεται οικογένεια; Χαμένοι οι δρόμοι που οδηγούν στη δημιουργία ενός βέβαιου μέλλοντος, όταν ο άνθρωπος ξαγρυπνά αλαφιασμένος απ’ τον κίνδυνο του θανάτου σ’ εμφύλιους σπαραγμούς ή πολεμάει τον oμό-πατρή του ή τον αδερφό του, γιατί πολιτικές, ιδεολογίες και σκόπιμοι συνδυασμοί παράλογων πολιτικών ή μιλιταριστών δημιουργούν τέτοιες πληγές στους λαούς. Έτσι ο άνθρωπος χάνει την προσωπικότητά του, ξεκληρίζεται, αφανίζεται ή εξόριστος σε ξένές πατρίδες αναζητάει όχι την πατρίδα του πολέμου, αλλά την πατρίδα των χωραφιών του, της γης του που τον γέννησε και τον ανάθρεψε για να συνεχίσει τη ζωή των γονιών του. Όμως το πεπρωμένο των μικρών αφανίζεται στη δύναμη και τρέφει το συμφέρον και τον παραλογισμό των μεγάλων.

Ένας τέτοιος άνθρωπος, ξεκληρισμένος και απόκληρος είναι και ο ήρωας του βιβλίου «Βαθύ κόκκινο στο βαθύ γαλάζιο» του Νίκου Aνώγη. Είναι ο Γιώργος Σαράφης. Ένας άνθρωπος απ’ τους χιλιάδες ανώνυμους αγρότες, που τον χτύπησε άγρια ο εμφύλιος σπαραγμός, να εξοριστεί σε μια πατρίδα που δεν ήταν δική του και να γυρίσει πίσω στο χωριό του, που δεν ήταν πια δικό του, γιατί όταν κανείς χάσει ό,τι πολύτιμο και μ’ ό,τι πολύτιμο οικοδομούσε την ευτυχία του μέλλοντός του, τότε τι πατρίδα μπορεί να ’χει κι αν ακόμα βρίσκεται στα χώματά του; Ποιες ρίζες θα τον κρατήσουν στη ζωή. Η οικογένεια, τα παιδιά του ή τα χαμένα χρόνια της νεότητάς του, που τα ’φαγε ο πόλεμος και η ξενιτιά; Για ποιους πολεμούσε και για ποιους εξαργύρωνε τη ζωή του εκπατρισμένος;

Στον εμφύλιο σπαραγμό δεν ξέρει κανείς για ποια πατρίδα, για ποια πίστη και για ποια ιδανικά μάχεται. Τίποτα δεν έχει δικό του. Από τίποτα δεν μπορεί να κρατηθεί. Όλα τα κρατεί ο πόλεμος στα βρόχια του. Το πεπρωμένο, τη ζωή του, την οικογένειά του. Ποιο το προσωπείο του πολέμου και ποιο της ζωής; Μπορεί μέσα από μια τέτοια ζωή και τέτοιο κόσμο να λάμψει έστω και μια αχτίδα ευτυχίας; Και οι άνθρωποι, οι απλοί άνθρωποι σαν τον Γιώργο Σαράφη, τον ήρωα του βιβλίου που ανακάτευαν τα χώματα του χωριού τους και φύτευαν σ’ αυτά το μέλλον τους, να περιμένουν την ανάσταση απ’ τον πόλεμο; Και σαν έπαψε το τουφέκι να σκορπάει το θάνατο κι ανάμεσα στα συντρίμμια, στα πτώματα που χάσκουν ανοιγμένα, ποιοι πλήρωσαν τον πόλεμο; Οι φταίχτες. Ποίοι φταίχτες; Οι απλοί άνθρωποι, οι αγρότες σαν τον Γιώργο Σαράφη. Κι έπρεπε να πληρώσουν. Και πλήρωσαν με μια μακρόχρονη εξορία σε ξένες χώρες. Έτσι, γι’ αυτούς ύστερα απ’ τον εμφύλιο σπαραγμό, ακολούθησε η σκλαβιά, το άλλο τραγικό προσωπείο του πολέμου. Παιδιά, γυναίκα, όνειρα κι έρωτες, θαμμένοι θησαυροί του παρελθόντος, χαμένες ευτυχίες της νεότητας.

Και γυρίζει στο χωριό του ο Γιώργος Σαράφης. Ποιο χωριό του; Αυτό που άφησε πριν εξοριστεί; Το χαμογελαστό, το όμορφο, την ταυτότητα της νεότητάς του, τη λαχτάρα του έρωτά του και τις δημιουργίες του που ονειρεύτηκε; Κι έψαξε να βρει κάτι απ’ ότι άφησε, κάτι απ’ το θησαυρό της νεότητάς του. Κι όμως τίποτε δικό του, όλα ξένα, όλα αφιλόξενα. Ακόμα και ο μεγάλος του έρωτας σε ξένα χέρια. Επιχείρησε να δει, να γνωρίσει τη γυναίκα του, το μεγάλο νεανικό έρωτά του, που γι’ αυτόν έζησε ύστερα από τον πόλεμο και που γι’ αυτόν ζούσε στη μακρόχρονη εξορία του. Απέτυχε. Εκείνη στα δεσμά του γάμου έθαψε το πόνο της μέσα στα ήθη, που καθορίζουν ή σκλαβώνουν τον άνθρωπο. Τον αρνήθηκε. Δεν γινόταν αλλιώς. Δεν έπρεπε να πληρώσουν τα παιδιά της. Όσο κι αν πονούσε δεν έπρεπε, θα ’ταν έγκλημα, ν’ ακολουθήσει τη φωνή του πρώτου της έρωτα. Ο κόσμος, το χωριό, η οικογένεια, τα ήθη, όλα φραγμοί, όλα πόνος και φόβος, για να ακολουθήσει τα νεανικά της φτερουγίσματα, την ευτυχία της παιδικότητάς της. Να τι κάνει ο πόλεμος. Νεκρώνει τα πάντα, πνίγει συναισθήματα, αλλάζει τη μοίρα των ανθρώπων.

Αυτές τις στάχτες βρήκε ο Γιώργος Σαράφης στο χωριό του. Πάνω σ’ αυτές τι στάχτες, μέσα σ’ αυτά τ’ αποκαΐδια έσερνε τα βήματά του, με τη μνήμη του ακουμπισμένη στο «Βαθύ γαλάζιο» του παρελθόντος, στην ερωτική και οικογενειακή ευτυχία, που οραματιζόταν να χτίσει με την αγαπημένη του Σταθούλα. Όμως, το «βαθύ κόκκινο», το πρόσωπο του πολέμου στην ειρήνη, το πρόσωπο στο οποίο ζωγραφίζεται όλη η αγριότητα του ανθρώπου, το πρόσωπο στο οποίο η καρδιά μεταβάλλεται σε αιμοδιψή φονιά, έβαψε στο αίμα το «βαθύ γαλάζιο» των ανθρώπων. Γι’ αυτό η πλήρης εγκατάλειψη σε μια ανεξέλεγκτη μοίρα λύθρινη, που θανατώνει ψυχικά και συναισθηματικά τους ανθρώπους, λογίζεται πόλεμος. Έτσι, σε ποιο παρόν να πλάσεις την ευτυχία σου και σε ποιο μέλλον να την εμπιστευτείς; Το παρόν ληστεύει ύπουλα, το μέλλον κουρεύει ασφαλέστερα.. Αυτή η όψη αφορά το έργο…

Η άλλη όψη του μυθιστορήματος (Το βαθύ κόκκινο το βαθύ γαλάζιο», αφορά το δημιουργό του, Νίκο Ανώγη. Δεν θα σταματήσουμε ούτε στην πλοκή ούτε στους άλλους ήρωες του βιβλίου ούτε ακόμα στη δομή και γενικά στην τέχνη του λόγου. Τίποτα δεν μειώνει το δημιουργό απ’ όλα αυτά. Αν κάπου αδυνατεί, ας σκεφτούμε τούτο. Πως πουθενά δεν υπάρχει το ευθύ ή το αλάνθαστο. Γιατί άλλο είναι ο τρόπος έκφρασης, διατύπωσης και δομής και άλλο ο στόχος, ο σκοπός και οι ανώτερες επιδιώξεις ενός έργου που μέσα απ’ αυτά αγωνίζεται ν’ αναστηθεί ο δημιουργός του λόγου. Όμως εκείνο που χαρακτηρίζει τη ζωή του έργου είναι τα μηνύματά του και οι αλήθειες του, που κατακλύζονται από διαχρονικότητα.

Όπως και στ’ άλλα τα έργα του, έτσι και στο «Βαθύ κόκκινο βαθύ γαλάζιο», ο Νίκος Ανώγης ξέρει τι ζητάει και γι’ αυτό ξέρει τι να αφήσει στους συνανθρώπους του. Όμως το να ξέρεις πως ν’ αφήσεις πνευματική κληρονομιά ορισμένες αξίες της ζωής ή πώς να τις διατηρείς άσβηστες στη μνήμη του λαού, είναι άλλη υπόθεση της τέχνης μέσα απ’ την οποία εκφράζεται κάθε δημιουργός, που έχει απ’ τη φύση του τη δύναμη να λογίζεται λεύτερα. Και σε τούτο το σημείο, ο δημιουργός μοιάζε με το μάρτυρα του δικαστηρίου, που ορκίζεται να πει την αλήθεια χωρίς φόβο και πάθος. Δίδει ενδόμυχα και με ιερότητα τον ίδιο όρκο γιατί βλέπει από παντού και σ’ όλον τον κόσμο χιλιάδες μάτια να μελετάνε τα γραπτά του και νιώθει ρίγη αγωνίας μπροστά σ’ αυτή τη συναίσθηση της ευθύνης του.

Τρία βασικά στοιχεία συνθέτουν το έργο του Νίκου Ανώγη: η εξιδανίκευση του έρωτα, η αντιπολεμική αρετή και τα μηνύματα αγάπης, ειρήνη και ευτυχίας για το μέλλον. Και τα τρία θίγονται λιτά και με λεπτότητα, έτσι, ώστε να γίνονται κτήμα και του πιο απλού αναγνώστη. Η εξιδανίκευση του έρωτα συσσωρεύεται σ’ όλο το έργο του για να κατακλύσει τον επίλογο του ήρωα, που μέσα στην πάναγνη ερωτική τυραννία του, το εξαγνισμένο φίλτρο και η επίγνωση αγαθού η συνείδησή του, τον λυτρώνει και τον απομακρύνει από κάθε κακό ή συμφορά, που θα προξενούσε οποιοσδήποτε άφρονας στην αγαπημένη του. Απλά, αθόρυβα και με τέλεια γνώση του καθήκοντός του αποσύρεται απ’ το μεγάλο του έρωτα κι επωμίζεται την ευθύνη και την αυτοθυσία με γενναία καρδιά για να αφανιστεί μέσα σε μια σιωπηλή, μοναστική τραγικότητα, τυλιγμένος στους λιγοστέναχτους λυγμούς της θάλασσας και μέσα στη ψαρόβαρκα. Όχι, δεν τον οδήγησε στο θάνατο η απελπισία, γιατί έχασε τα πάντα στη ζωή του ούτε η έλλειψη αντοχής για ζωή και η καρτερικότητα ν’ αντέξει. Τον οδήγησε στην αυτοθυσία το ορμέμφυτο για την αγάπη του συνανθρώπου του, για την ευτυχία του άλλου, για την οικογένεια της Σταθούλας. Τραγικό, αλλ’ αυτή είναι η ουσία και το τέλος ενός ανυπόκριτου έρωτα. Πεθαίνει μαζί με τον εραστή.

Γενικά και περισπούδαστα αξίζει κανείς επιγραμματικά να μνημονεύσει τούτα τα λόγια «Ρέκβιεμ», που αποτελούν τη σφραγίδα της ουσίας του όλου έργου και καταξιώνουν ήρωα και δημιουργό. «Δεν ξεπέρασα τον άνθρωπο. Δεν άγγιξα τον ήρωα. Δεν έφτασα το Θεό. Προσπάθησα για το καλύτερο. Το καλύτερο ποτέ δεν προσεγγίζεται. Δεν ξεπερνιέται. Κάτι πάντα θα υπάρχει. Κάτι παραπάνω. Πιο πάνω. Το άριστο, το τέλειο, το θείο»

 

Δημοσιεύτηκε στις ημερήσιες εφημερίδες Σερρών «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» και Δράμας «ΔΡΑΜΙΝΗ» την 30-1-88

Λογοτεχνία

ΝΙΚΟΥ ΑΝΩΓΗ

«ΜΑΝΑ ΜΕ Τ’ ΑΡΩΜΑ ΜΙΛΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΙΩΠΗ»

ποιήματα – Αθήνα 1987

Γράφει ο Αντ. Τσακιρόπουλος

 

Τον Νίκο Ανώγη τον γνώρισα πριν από μερικά χρόνια στην Αθήνα σε κάποιες Σωματειακές λογοτεχνικές συγκεντρώσεις κι εκδηλώσεις και τώρα με την ευκαιρία της αποστολής της ποιητικής του συλλογής «Μάνα με τ’ άρωμα μιλάς και τη σιωπή» τον, παρουσιάζω στους αναγνώστες της Βόρειας Ελλάδας.

Το Ανώγης είναι ψευδώνυμο του Μέγας. Πρόκειται για έναν ευγενικό και καλοσυνάτο κύριο που κερδίζει αμέσως τη συμπάθεια και τη φιλία του συνομιλητή του. Είναι κυρίως ποιητής. Παρουσιάστηκε με συλλογή το 1981. Έγραψε ακόμη μελέτες και δοκίμια. Ήδη κρατάμε το ένατο βιβλίο του έκδοσης 1987.

Ο Ν. Α. γρήγορα διακρίθηκε σαν ποιητής και λογοτέχνης και κατ’ επανάληψη βραβεύτηκε το έργο του στην Ελλάδα και το εξωτερικό, Έχει την εκτίμηση των συναδέλφων κι εκλέχτηκε αντιπρόεδρος της «Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών» Αθηνών. Ποιήματά του κι άλλες εργασίες του συναντάμε σε διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά.

Η συλλογή «Μάνα με τ’ άρωμα μιλάς και τη σιωπή» είναι μια καλαίσθητη έκδοση δεκαπέντε ποιημάτων που ο ποιητής έχει αφιερώσει στη μνήμη της μητέρας του. Το εξώφυλλο επιμελήθηκε με πολλή ευαισθησία ο ίδιος ο ποιητής.

Η μεγάλη αγάπη κι ο πόνος για τον χαμό του πλέον προσφιλούς προσώπου που έχομε στη ζωή, στάθηκαν και για τον Ν. Α. αφορμή και κίνητρο δημιουργίας.

Η μάνα που του χάρισε αίμα, σάρκα και πνοή πού μόχθησε και πάλεψε για τα βλαστάρια της στη ζωή, συνεχίζει να μιλά απ’ τον τάφο της και στη γαλήνη του χώρου, μετουσιωμένη σ’ όμορφη τριανταφυλλιά, με τ’ άρωμα και τη σιωπή. Έτσι νιώθει ο ποιητής ακόμη και στην εναλλαγή της ύλης, την ανάσα της και την παρουσία της.

Θα δώσει κι άλλους στίχους για τη μάνα γεμάτους λυρισμό και συγκίνηση, για να περάσει μετά σ’ άλλα θέματα της ζωής και της πορείας σ’ αυτήν. Θέματα αισθηματικά, υπαρξιακά, στοχαστικά κι ανθρώπινα, με προβληματισμούς και μηνύματα για ειρήνη, ισότητα δικαιοσύνη, αγάπη των λαών, σ’ ένα φιλοσοφικό υπόβαθρο. Αρκετά απ’ τα ποιήματα της συλλογής είναι μικρά συνθετικά κομμάτια δοσμένα κάποτε μ’ ένα επιγραμματικό θάλεγα ύφος. Ωστόσο οι στίχοι κρατούν την τρυφερότητα και το αίσθημα κι εκφράζουν τις συγκινήσεις τη νοσταλγία και την ευαισθησία του ποιητή. Ο κάθε στοχασμός περνάει απ’ τον δρόμο της καρδιάς. Η ποίηση του Νίκου Ανώγη είναι τεχνική κι’ έχει παλμό, ρυθμό, διαφάνεια και ειλικρίνεια. Είναι αληθινή.

 

 

Κριτικό σημείωμα (Γράφει η Νίκη Κασσικιάδη)

Νίκου Ανώγη:

«Μάνα με τ’ άρωμα μιλάς και τη σιωπή»

Ποίηση Αθήνα 1987

Μεσ’ στα δύσκολα για την ποίηση χρόνια, στη χαμένη πόλη της ψεύτικης χαράς και στην Ιθάκη των ερειπωμένων ιδανικών και αξιών, οι στίχοι του Νίκου Ανώγη, είν’ ένα βάλσαμο των ιδεών, και των πιστεύω μας. Τούτος ο Άνθρωπος, με Α κεφαλαίο, τούτο το πολύπλευρο ταλέντο, με τη σημαντική προσφορά του στην Τέχνη του λόγου, και σ’ αυτή τη συλλογή του, μας ταξιδεύει στο δύσβατο δρόμο του αρωματισμένου αέρα του Ελαιώνα των Μουσών.

Σ’ αυτούς τους στίχους διακρίνουμε τον συναισθηματισμό του νεορομαντισμού, μα χωρίς να φτάνουν στις ποιητικές ακρότητες της σχολής που ακολουθεί. Η ποίηση αυτή έχει ομορφιά και περιεχόμενο. Δένει τον άνθρωπο με τη μεγάλη έννοια της Μάννας, μ’ ένα κρίκο άρριχτο και τον ταυτίζει μαζί της διαλύοντας κάθε μυστήριο έτσι ώστε κάνοντας τον κύκλο του, να νοιώθει τη χαρά του μαρτυρίου της ζωής. Μια χαρά που βγαίνει απ’ το δρόσισμα των δακρύων της.

Μεσ’ απ’ τους πολέμους παρατηρούμε της αλήθειας τη διάψευση, και μιλά για τον ξεχασμένο άνθρωπο, και για την υποταγή του στην ύλη. Παράλληλα όμως, καλεί της αγάπης και της Ειρήνης, το ολοκληρωμένο πνεύμα του κόσμου. Και σ’ ένα κρεσέντο ανθρωπισμού ζητά από τον ΚΑΘΟΛΟΥ Άνθρωπο, να σκορπίσει το μίσος και το θάνατο. Ν’ αποφυλακίσει και ν’ αναστήσει την αγάπη του αδελφού ανθρώπου. Εκείνη την αγάπη για την οποία στην ύστατη πάλη τι ειρωνεία! σκοτώνουμε. Η φωνή αυτή του ποιητή δυνατά αληθινή βρίσκει απήχηση στις καρδιές των ψεύτικων οάσεων της κοινωνίας μας. Χαρά και συγκίνηση παρατηρούμε στο ερωτικό ξύπνημα και στο τέλειο όνειρο. Μα, μίσος στο ερωτικό πάθος, και κατάπτωση, στον ερωτικό ξεπεσμό. Διακρίνουμε επίσης την πίστη της φιλίας, αλλά και την πιο βαθειά πληγή της, καθώς μεσ’ στα πλούτη συχνά βρίσκουμε τόση φτώχεια, κι αντίστροφα, ενώ ο αγώνας του ανθρωπισμού πάντα συνεχίζεται. Και μας μιλά για την υπέροχη έννοια «Γυναίκα». Για την παρθένα και την κυρά, που κάποτε δούλα και κουρέλι, σταυρώνεται στου δρόμου την ντροπή για ν’ αναστηθεί όμως, σαν Θεά και σαν Αγία. Η ανθρώπινη κραυγή του, αντηχεί τόσο θετικά μεσ’ στο χώρο, που κάνει τον αναγνώστη να σκεφτεί πως αυτός ο κόσμος θα γίνει φιλόξενος, παρ’ ότι λαοί και άνθρωποι, ενώ ζητούν Δημοκρατεία φημώνουν τη Δικαιοσύνη. Οι μικροχαρές πληρώνονται με το τίμημα της υποταγής και της αδικίας, που η πλάνη μας οδηγεί. Μα καθώς η ύλη γεννά στάχτες και η διανόηση ελπίδες, η πίκρα φτάνει στων ελπίδων την αποκαθήλωση. Στο ποίημα «Τιμωρία» ο αναγνώστης σταματά για να μπει στη σκέψη των σκέψεων, με τους χειμαρώδεις στίχους του ποιητή.

Μια μελαγχολική μυστικότητα πλημυρίζει τη μορφή της ποίησης του Νίκου Ανώγη, όπου υπάρχει διάχυτη η ομορφιά της τέχνης του Ιταλού Ντανούντσιο. Μιας τέχνης, που η μορφή της ξεπηδά απ’ το πνεύμα. Μια μορφή κι ένας ήχος ψυχής, που προτρέπει τον ήχο της ψυχής του αναγνώστη σε υψηλά και μεγάλα, καθώς τον αγγίζει.

 

 

Αθήνα 20-5-89

Αγαπητέ συνάδελφε Νίκο Ανώγη

Με ιδιαίτερη συγκίνηση διάβασα την ποιητική σου συλλογή «Μάνα με τ’ άρωμα μιλάς και τη σιωπή». Μελετώντας όλους τους στοχασμούς σου και προβληματισμούς σου διαπίστωσα ότι η πνευματική σου παρουσία είναι σημαντική στα νεοελληνικά γράμματα. Σ’ ευχαριστώ για την καλή σου κριτική για το βιβλίο μου. Πιστεύω πως η καινούρια μου δουλειά θα είναι πιο ώριμη (ετοιμάζω να εκδώσω καινούριο βιβλίο).

Νίκο Μέγα δεν είσαι μόνο εκλεκτός λογοτέχνης, αλλά κι ένας αγωνιστής του πνεύματος. Κι όπως καλά γνωρίζεις, οι αγωνιστές του πνεύματος διώκονται αλλά …. «πέφτουν μόνο προσωρινά!». Η δύναμη του πνεύματος, την δίωξη, την κάνει τιμή. Γιατί πιστεύω, πως αγάπη δεν σημαίνει μόνο να προσφέρεις ψωμί στον νηστικό. Αγάπη σημαίνει ν’ αγαπάς και να προβάλλεις το πνεύμα και τους δημιουργούς. Η προσωπολατρία και η πνευματική εξουσία σ’ ένα ή δυο πρόσωπα, κανένα δεν τιμά! Αυτά είναι παλιά μοντέλα. Όπως παλιό μοντέλο σκέψης θεωρώ το ζύγισμα του πνεύματος για ένα οποιοδήποτε βραβείο (όταν υπάρχουν πάρα πολλά αξιόλογα). Οι λογοτεχνικές ημερίδες έρχονται να καταξιώσουν την έννοια της λογοτεχνίας.

Ν’ αξιοποιήσουν την ποίηση και ν’ αναστήσουν το «Σώμα» των λογοτεχνών από τη βάση. Γιατί πιστεύω πως όλοι είμαστε χρήσιμοι. Και πιο χρήσιμοι οι αγωνιστές του πνεύματος. Σήμερα αυτό μετράει περισσότερο. Τα «είδωλα» κάποτε θα πάψουν να τα εξυμνούν και τότε οι αγωνιστές – πρωτοπόροι θα δικαιώσουν την αποστολή των πνευματικών λειτουργών. Έχω φάει πολλά χαστούκια από τους «ανίδεους», αλλά έδωσα πιο δυνατά στις «τσουκνίδες», όταν γυμνή κι απροστάτευτη πέρασα ανάμεσά τους, χωρίς να λυγίσω. Η ζήλεια, ο φθόνος, η συκοφαντία, η μικροπρέπεια και η κακία μ’ αφήνουν αδιάφορη. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΑΝΤΑ ΘΡΙΑΜΒΕΥΕΙ!!

Στα περί πνευματικής μου ιδιοκτησίας σε κείμενο που κατέθεσα στην Εθνική βιβλιοθήκη σας αποκαλώ εσένα και τον Γ. Πετρόπουλο σαν τους μοναδικούς αγωνιστές στην κίνηση των ημερίδων (Νο 0401 7-3-1989) με θέμα «Κατοχύρωση λογοτεχνικών ημερίδων». Κανένας από τους τρεις μας δεν μπορεί να ξεφύγει από την Ιστορία, το ίδιο κι ο κ. Μ. Έβερτ, που τις καθιέρωσε και που ο ίδιος χάρηκε γι’ αυτή την προσφορά (τον ενημέρωσα). Χωρίς εσάς θα ήμουν πνευματικά ανάπηρη και δίχως εμένα, δεν θα είσαστε αγωνιστές του πνεύματος.

Στο χέρι μας είναι να συμπληρώσουμε την ομάδα πιο τέλεια, διαλέγοντας πρόσωπα εμπιστοσύνης, σταθερά, ικανά κι ακούραστα. Κι οι λογοτεχνικές ημερίδες θ’ ανοίξουν όμορφους δρόμους στο χώρο της λογοτεχνίας, δοξάζοντας το ΠΝΕΥΜΑ, «ΚΙ ΟΧΙ ΠΡΟΣΩΠΑ-ΣΥΜΒΟΛΑ».

Νίκο τα χρόνια περνούν, όταν σιτέψει ο αγώνας μας, οι πίκρες που πήρα (τι δεν γνωρίζετε) αλλά και η καταξίωση που με περιμένει (αν είμαι γερή, κι αν πεθάνω, νεκρή) θα σας βρει δίπλα μου, άξιους και σωστούς συνεργάτες. Να έχουμε υπομονή και να μην προδώσουμε ποτέ τον δρόμο, του πιο όμορφου αγώνα, που ανοίγεται μπροστά μας. Θα καταφέρουμε πολλά. Την εκτίμηση την έχουμε κι από τον τύπο και από «άνωθεν» οι αντίπαλοι υπήρξαν αδύναμοι.

Σου γράφω αυτά, σαν διαθήκη, φιλίας, υπόσχεσης ιερής που δώσαμε κι οι τρεις στο πνεύμα.

Σ’ ευχαριστώ για όλα για την κατανόηση και την εκτίμηση. Μας περιμένει πολλή δουλειά!

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΒΑΡΒΕΡΗ (ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΔΑ)

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

Νίκου Ανώγη

ΜΑΝΑ ΜΕ Τ’ ΑΡΩΜΑ ΜΙΛΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΙΩΠΗ

Ποιήματα

Ολοκληρωμένος ποιητής εμφανίζεται ο Νίκος Ανώγης (Ν. Μέγας), με βαθειά πνευματική συγκρότηση, συγκινησιακός, να στοχάζεται τη Μάνα, την κάθε Μάνα του κόσμου, με τον παραπάνω τίτλο, αιθέριο, με ειλικρίνεια, στ’ ανθρώπινο μήνυμα της Αγάπης.

Αίσθηση σιωπής, με κορυφωμένο το ανθρώπινο στοιχείο της νοσταλγίας, ν’ αναβλύζει τ’ άρωμα από την ύπαρξή της και υπεισέρχεται στ’ άδυτα της ψυχής μας.

Εμπειρία πολύχρονη χαρακτηρίζει τον ποιητή και συγγραφέα Ν. Ανώγη στα πνευματικά πράγματα του τόπου μας, που μετουσιώνει κι αξιολογεί, με θαυμαστή ικανότητα τα κείμενα και τον Λόγο.

Έχουν ευρήματα, αντίληψη, χάρισμα, μαγεία, τα ποιήματα του βιβλίου «Μάνα…» και τη ψυχική ιδιοσυστασία της εκφράζουν σ’ εσωτερική επαφή μαζί της κι αναγνώριση ποιητική.

Ο ποιητής Ν.Μ. έχει δημιουργήσει το προσωπικό ύφος γραφής του, ώριμη σκέψη, λαγαρή και στέρεη. Εικόνες κι εσωτερικό μέτρο, κινούν τα νήματα του είναι του, σ’ ανοιξιάτικο περβόλι ψυχής, με πανδαισία χρωμάτων, γίνονται τα εμπνευσμένα συμβολικά ποιήματα από την τρυφερή κι ευαίσθητη ψυχή του..

ΛΕΦΤΕΡΗΣ Β. ΤΖΟΚΑΣ

 

Υ.Γ. Ευτυχισμένη και καλή χρονιά του 1988, οικογενειακά και προσωπικά. Δημιουργικό και πνευματικό, με ψυχική ευφορεία επαφής.

4/1/88                   ο ίδιος

 

 

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ (16 Φεβρουαρίου 2006)

Η έκφραση του λόγου & της Τέχνης

Τα θέματα επιμελείται η λογοτέχνιδα – δημοσιογράφος

ΒΑΣΩ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ-ΜΠΟΥΛΟΥΚΟΥ

 

ΤΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΕΝ ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΑΝ

Νίκος Ανώγης

 

Πρόσφατα έλαβα ταχυδρομικά ένα ενδιαφέρον βιβλίο γραμμένο από τον γνωστό λογοτέχνη-συγγραφέα Νίκο Ανώγη, τ. Αντιπρόεδρο και κοσμήτορα της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών, με μια συγκινητική του αφιέρωση «Στην Βάσω την ακούραστη εργάτρια της λογοτεχνίας και του πολιτισμού».

Ο τίτλος του βιβλίου «Τα περιστέρια δεν ξαναγύρισαν» μου έδωσε την εντύπωση ότι πρόκειται για συγγραφική εργασία που περιέχει βαθιά νοήματα ειρήνης, δικαιοσύνης και αγάπης. Διψασμένη να γευτώ όλες τις 210 περίπου σελίδες του, άρχισα να το ξεφυλλίζω και να απολαμβάνω φύλλο-φύλλο την κατάθεση των απόψεων του συγγραφέα.

Ο Νίκος Ανώγηs παρουσιάζει μια μυθιστορηματική βιογραφία του μεγάλου Ελλnνοπολωνού τενόρου της Λυρικής Σκηνής Παύλου Pάπτη και την εμπνεύστηκε από την ζωή και την καλλιτεχνική πορεία του ανάμεσα στις δύο του αγάπες, στις δύο του πατρίδες Ελλάδα και Πολωνία. Ανάμεσα στην πραγματικότητα και τον θρύλο. Ανάμεσα στην φαντασία και στο μύθο.

Η ιστορία ξεκινάει με την γέννηση του Παύλου Pάπτη το 1933 στο χωριό Σλίμνιτσα, το σημερινό Τρίλοφο του Γράμμου. Εκεί που διαδραματίστηκαν σημαντικά γεγονότα από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι την απελευθέρωση και τον μετέπειτα εμφύλιο σπαραγμό της πατρίδας μας.

Μέσα στην λαίλαπα του πολέμου ο Παύλος Pάπτης, γιός μιας πολύτεκνης οικογένειας με οκτώ παιδιά, αναδεικνύει το πηγαίο μουσικό του ταλέντο και αναζητά τρόπους να επιδεικνύει τις ικανότητές του. Όμως αυτή την έφεση για μουσική παιδεία, ο Παύλος Ράπτης απέκτησε το 1939, όταν τα παιδικά του χέρια, σε ηλικία μόλις έξι ετών, ψηλάφιζαν το δικό του μουσικό όργανο, ένα βιολί, που του είχε στείλει ο αδελφός του πατέρα του από την Αμερική. Δεν μπορούσε να κρύψει την χαρά και ευτυχία που ένοιωσε αντικρίζοντας το πανέμορφο βιολί και το δοξάρι. Έτσι άρχισε να προσαρμόζεται πρακτικά στις μουσικές μελωδίες του οργάνου που κυριολεκτικά λάτρευε.

Όμως το τέρας του πολέμου άρχισε να απλώνει τα μαύρα σύννεφα και να δένει με τα πλοκάμια του την Ευρώπη.

Η πανίσχυρη Γερμανική πολεμική μηχανή δεν άφηνε περιθώρια στους ανυπεράσπιστους λαούς που κατέρρεαν ο ένας μετά τον άλλον.

Το χωριό Σλίμνιτσα, όπως ήταν επόμενο, ακολουθώντας το παράδειγμα πολλών περιοχών της Ελλάδος, εκκενώθηκε και οι κάτοικοι κατέφυγαν στις γύρω σπηλιές και λόφους για να προφυλαχτούν από τις επιτιθέμενες εχθρικές δυνάμεις.

Ο Παύλος Ράπτης, μαζί με το αγαπημένο του βιολί, έπαιζε τραγούδια και η γλυκιά μουσική ξεχυνόταν στο σπίτι, στο χωριό και στο δάσος. Ήθελε έτσι να δώσει μια άλλη διάσταση στο θλιβερό σκηνικό που απλωνόταν γύρω του.

Ακολούθησε το τέλος του πολέμου και η έναρξη του αλληλοσπαραγμού των Ελλήνων.

Ο Παύλος Ράπτης, μέσα από τις δικές του βιωμένες μνήμες, θα μας φέρει πιο κοντά να αντικρίσουμε την σκληρή πραγματικότητα της πολιτικής προσφυγιάς. Ήταν δύσκολο γι’ αυτόν να καταλάβει, γιατί η πατρίδα του, η μάνα πατρίδα, τους έδιωχνε σε μια ξένη χώρα! Εκεί που η νοσταλγία της πατρίδας θα σημάδευε όλη του τη ζωή. Θυμάται με σπαραγμό ψυχής, όταν σε ηλικία 14 ετών όλη η οικογένεια εξαναγκάστηκε να καταφύγει στην Αλβανία.

Αργότερα ο ίδιος βρέθηκε στην Πολωνία και τα υπόλοιπα μέλη στην Ουγγαρία. Στο διάστημα αυτό χάθηκαν στην δίνη του πολέμου, έξι από τα οκτώ αδέλφια του.

Στην Πολωνία ο Πάυλος Ράπτης, αξιοποίησε το μουσικό του ταλέντο και σύντομα έλαβε υποτροφία σπουδών στο Εθνικό Ωδείο του Στετίνο. Οι φωνητικές του ικανότητες τον οδήγησαν να καταλάβει επάξια την θέση τενόρου με αμέτρητες επιτυχίες στον κόσμο της κλασσικής μουσικής.

Δεν άργησε να έλθει η δικαίωση και η πορεία και η πορεία του Παύλου Ράπτη προς την δόξα. Παντού στην Ευρώπη και στην Αμερική μιλούσαν για τον Ελληνοπολωνό τενόρο και οι εμφανίσεις του κατέκλυζαν τις αίθουσες μουσικής. Είχε φθάσει στον κολοφώνα της διεθνούς αναγνώρισης που από μικρός στόχευε. Ο δρόμος των επαγγελματικών του προσδοκιών ήταν πλέον στρωμένος με κλαδιά δάφνης και όλοι μιλούσαν για την ανοδική θριαμβευτική του πορεία.

Ο συγγραφέας Νίκος Ανώγης με το βιογραφικό οδοιπορικό του βιβλίο, όχι μόνο αναδεικνύει την προσωπικότητα του διεθνούς φήμης τενόρου Παύλου Ράπτη, αλλά με ειλικρίνεια και αυτοσυγκράτηση παραθέτει δραματικές ιστορικές σελίδες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του δικού μας εμφύλιου, αλλά και τον εξαναγκασμό στην ξενιτιά πλήθους μικρών και μεγάλων στις γειτονικές μας χώρες.

Θίγει, με σχολαστικότητα και σεβασμό στις ιστορικές αλήθειες, μια περίοδο που τα πάθη και μίση κυριαρχούσαν στα ανεμοδαρμένα χρόνια της άδικης μεταχείρισης των λαών χάριν της επικράτησης του συμφέροντος των ισχυρών. Ένας αγώνας που όμως εξακολουθεί να συνεχίζεται, όχι με την ισχύ των όπλων αλλά του ψυχρού οικονομικού πολέμου, ανάμεσα στις χώρες του δήθεν αναβιώσαντος πολιτισμού.

Αγαπητέ Νίκο, το βιβλίο σου αποτελεί μια θετική ιστόρηση γεγονότων και άντληση πληροφόρησης που έχει ανάγκη η σημερινή παραπαίουσα κοινωνία στον βωμό της ανάλγητης παγκοσμιοποίησης. Είναι μια όαση στο συννεφιασμένο σκηνικό που απλώνεται γύρω μας.

Η απόκτηση του βιβλίου από τους φίλους της λογοτεχνίας, είμαι βέβαιη ότι θα εκτιμηθεί ιδιαίτερα και θα κοσμήσει την προθήκη της βιβλιοθήκης τους.

Ο Νίκος Ανώγης τιμήθηκε από την Πολωνική Πρεσβεία της Αθήνας, σε ειδική γιορτή για τα 150 χρόνια από τον θάνατο του εθνικού ποιητή της Πολωνίας Άνταμ Mιτσκίεβιτς, και του απονεμήθηκε από τον πρέσβη της Πολωνίας στην Ελλάδα κ. Masiej Gorski, ειδικό κρατικό μετάλλιο του Υπουργείου Πολιτισμού. Η απονομή έγινε στις 25/11/2005.

Επίσης ο πολιτιστικός Σύλλογος «ΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ» Σαλαμίνας, στα πλαίσια του 21ου Πανελλήνιου Συμποσίου Ποίησης και πεζογραφίας που έγινε στις 12 και 13 Νοεμβρίου 2005 στο Δημαρχιακό Μέγαρο Σαλαμίνας, απένειμε «ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ» στον Νίκο Ανώγη για το βιβλίο του «ΤΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΕΝ ΞΑΝΑΓΥΡΙΖΟΥΝ».

B.Π.M.